Wykład dr Wandy Matras pt. „Pokolenie mocy. Jak zadbać o zdrowie,
kondycję i wigor w wieku dojrzałym”
W dniu 28 października 2025 r. wysłuchaliśmy kolejnego wykładu Pani dr Wandy Matras z
Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, zatytułowanego „Pokolenie mocy. Jak zadbać o
zdrowie, kondycję i wigor w wieku dojrzałym”. Pani dr Matras rozpoczęła spotkanie od
przytoczenia słów 85-letniej dr Ewy Woydyłło – Osiatyńskiej, która podczas jednego z wykładów w Krakowie
powiedziała: „Być może tak jak ja jesteś człowiekiem młodym, chociaż w wieku
dojrzałym – tylko w pomarszczonym kombinezonie.” W pierwszej połowie życia zwykle
nie myślimy o zdrowiu zbyt często, natomiast w drugiej – musimy świadomie o nie zadbać:
mądrze jeść, więcej się ruszać i troszczyć się o relacje z innymi ludźmi.
Dobrostan – więcej niż zdrowie fizyczne
Wykładowczyni przypomniała, że dobrostan obejmuje nie tylko kondycję fizyczną, ale także
psychiczną, intelektualną oraz relaksacyjną. Podkreśliła również znaczenie czasu, który – jak
powiedziała – jest walutą, a wartość nadajemy mu sami. Przywołała również ważną myśl
Ewy Woydyłło: gdy jesteśmy głodni, źli, samotni lub zmęczeni, nasza odporność psychiczna
spada. Łatwiej wtedy o irytację i impulsywne reakcje. Warto zatem stosować zasadę HALT –
STOP- zatrzymaj się, zanim „odpalisz”. Złość przede wszystkim szkodzi temu, kto ją
odczuwa.
Krzywa szczęścia w kształcie litery U
Wielu psychologów podkreśla, że poczucie szczęścia układa się w życiu jak litera U.
W młodości cechuje nas entuzjazm, energia i optymizm. W wieku około 40 lat następuje
spadek dobrostanu – pojawia się przemęczenie, wypalenie, kryzys wieku średniego. W wieku
dojrzałym krzywa znów idzie w górę – powraca spokój, akceptacja i satysfakcja.
Mózg – fascynujący organ
Dr Matras szczegółowo omówiła budowę i funkcjonowanie mózgu. Przytoczyła kilka faktów:
mózg waży ok. 1350 g u mężczyzn i 1200 g u kobiet – to jedynie 2% masy ciała, zużywa
jednak aż 20% dostarczanej organizmowi energii i 1/5 tlenu. Pamięć mieści się w neuronach,
które łączą się w synapsy. Wyróżnia się neurony pamięciowe i zwierciadlane.
Prelegentka omówiła także koncepcję trzech mózgów:
1. Gadzi mózg – odpowiada za instynkty i reakcje obronne.
2. Układ limbiczny (mózg ssaczy) – tu rodzą się emocje i zachowania społeczne.
3. Kora nowa – najmłodsza ewolucyjnie, odpowiedzialna za myślenie, moralność,
miłość, przyjaźń.
Mózg składa się z dwóch półkul: lewa – analityczna, językowa, logiczna, prawa –
emocjonalna, obrazowa, twórcza. Obie współpracują dzięki ciału modzelowatemu, a
sprawność człowieka zależy od szybkości wymiany informacji między nimi.
Ruch – najlepszy sprzymierzeniec mózgu
Aktywność fizyczna ma ogromny wpływ na pracę mózgu. W trakcie wysiłku jego ukrwienie
zwiększa się o ok. 25%. Szczególnie korzystnie działa to na hipokamp, odpowiedzialny za
pamięć i orientację przestrzenną.
Hipokrates mawiał: „Gdy nogi zaczynają się ruszać, myśli zaczynają płynąć.”
Sen – konieczny dla pamięci i zdrowia psychicznego
Dr Matras omówiła również etapy snu: stan przejściowy między jawą a snem, sen lekki, sen
głęboki (non-REM) – czas regeneracji i porządkowania informacji, faza REM – marzenia
senne, aktywna praca mózgu. Cały cykl trwa ok. 90 minut i powtarza się 4–6 razy w ciągu
nocy. Dobre wysypianie się poprawia pamięć, nastrój i ogólne funkcjonowanie.
Rola wspólnoty i relacji
Pani dr Matras podkreśliła, że niezwykle ważne jest poczucie bycia słuchanym, rozumianym i
wspieranym. Dlatego – jak zaznaczyła – Uniwersytety Trzeciego Wieku nie tylko rozwijają
intelektualnie, ale także budują wspólnotę, która pozytywnie wpływa na kondycję mózgu i
jakość życia.
Pani dr Wandzie Matras składamy serdeczne podziękowania za bardzo ciekawy, inspirujący
i edukacyjny wykład.
Maria Wątorek