24 marca 2026 roku gościliśmy Panią dr Katarzynę Moskal, pracownika naukowego Muzeum Krakowa. Pani Katarzyna zapoznała nas z historią zegara i zbiorami muzeum, prezentując zdjęcia, na podstawie których ciekawie i wyczerpująco opisywała działanie i wyjątkowość czasomierzy. To był kolejny wykład, na którym, żeby mieć pełną wiedzę, należało być, by patrząc na obraz, słuchać informacji na jego temat.
Najstarszymi narzędziami do mierzenia czasu były gnomony(zegary słoneczne) i zegary wodne. Zegary słoneczne z czasem były doskonalsze, np. pierścieniowe czy równikowe. Czas mierzyły też klepsydry wodne, później piaskowe. Z biegiem lat powstały zegary mechaniczne obciążnikowe lub sprężynowe. Rewolucyjne stało się wynalezienie przez Christiana Huygensa w II poł. XVII w. wahadła i balansu. Zegarek można było nosić przy sobie.
Mieliśmy możność przyjrzeniu się, dzięki prezentowanym zdjęciom, pięknie zdobionym zegarom ściennym, puszkowym, stołowym, kaflowym i powozowym. Zachwycały też różnorodnością i pięknem zegary szafkowe, w obudowie figuralnej, a także wkomponowane w obrazy. Chciałoby się mieć na kominku jeden z przepięknych zegarów kominkowych. Precyzją i zdobnictwem urzekały zegarki kieszonkowe, które umieszczano w domu w bogato zdobionych o niezwykłych kształtach stojakach.
Na przełomie XVIII i XIX wieku powstawały zegary szkieletowe z odsłoniętą tarczą, dające możliwość obserwowania działania zegara.
Duże zainteresowanie wzbudził zegar roczny, który nakręcało się raz w roku w ważną rocznicę. Jego wahadło obracało się bardzo wolno.
Ciekawe jest też to, że dopiero w 1670 roku zegary zyskały drugą wskazówkę.
Warto wiedzieć, że Muzeum Krakowa posiada kolekcję zegarów przekazanych przez kuśnierza krakowskiego Władysława Miodońskiego (1899 – 1972), przekazanych z Archiwum Aktów Dawnych oraz kupowanych i ofiarowywanych.
Wykład był bardzo ciekawy i znacząco poszerzył naszą wiedzę o czasomierzach, a wielość prezentowanych zdjęć dał obraz ich piękna i różnorodności świadczącej o mistrzostwie ich twórców.
Dziękujemy Pani dr Katarzynie Moskal za tak interesujący wykład.
Zainteresowani tematem mogą obejrzeć opisane zdjęcia prezentowane na naszym WhatsApp-ie.