W dniu 14 października 20205r. wysłuchaliśmy kolejnego wykładu Pani Adrianny
Gajdziszewskiej p.t. „Krakowscy mistrzowie – artyści w nazwach ulic i placów”
Mieszkamy blisko Krakowa i większość ulic, o których mówiła Pani Adrianna znamy.
Często idąc ulicą nie zastanawiamy się skąd jej nazwa, kim był człowiek, którego
imieniem i nazwiskiem została nazwana.
Obecnie w Krakowie jest ok.2700 ulic, w czasie wykładu „odwiedziliśmy” kilkanaście.
Wędrówkę po ulicach Krakowa rozpoczęliśmy od ulicy Henryka Siemiradzkiego,
usytuowanej między Kleparzem a Piaskiem.
Henryk Siemiradzki był malarzem, który kształcił się w Monachium, miał świetny warsztat,
określany był jako artysta akademicki. W Sukiennicach można oglądać jego obraz
„Pochodnie Nerona”. Dużą sławę przyniosło mu namalowanie kurtyny do teatru
im. J. Słowackiego.
Następnie przeszliśmy w okolicę Radia Kraków, na aleję Artura Grottgera.
Artur Grottger był malarzem, rysownikiem, który w swych dziełach łączył akademizm,
realizm i romantyzm. Zasłynął z cyklów rysunkowych „Warszawa” , „Lituania”, „Polonia”.
Popularność zyskał dopiero pod koniec życia. Ważne dzieła to obrazy; „Pożegnanie
powstańca”, „Powitanie powstańca”
W pobliżu jest ulica Stanisława Wyspiańskiego, wspaniałego artysty, dramaturga,
poety, malarza, grafika, który przez całe życie był związanego z Krakowem.
O Wyspiańskim będziemy mieć oddzielny wykład.
Również niedaleko jest plac Teodora Axentowicza malarza, przedstawiciela okresu
Młodej Polski, pochowanego na cmentarzu Rakowickim. Malował obrazy przedstawiające
kobiety, kulturę huculską. Jego dzieła to „Kołomyjka”, „Wiosna”. Pracował również przy
„Panoramie Racławickiej”
Kolejna w naszej wędrówce jest ulica Piotra Michałowskiego –
malarza polskiego romantyzmu, portrecisty, batalisty. Pochowany jest w Krakowie na
cmentarzu Rakowickim. Lubił malować twarze prostych ludzi. Jego obrazy to „ Senko” ,
„Portret chłopa w kapeluszu” .Malował obrazy batalistyczne, najsłynniejsze to cykl obrazów
„Samossiera”, które można oglądać w MN w Krakowie.
Następnie udaliśmy się na Azory. Tam jest ulica Józefa Chełmońskiego – malarza,
przedstawiciela realizmu, który kształcił się w Monachium. Jego najbardziej znane dzieła
to „Babie lato”, „Bociany”, „Kuropatwy na śniegu”
W pobliżu odwiedziliśmy kolejne ulice:
Ulicę Józefa Mehoffera, malarza i witrażysty, kolegi ze szkolnej ławy St. Wyspiańskiego.
Najbardziej znane jego dzieła to „Dziwny ogród”, „Słońce majowe” i witraż „Vita somnium
breve”. Dom Mehoffera – obecnie oddział Muzeum Narodowego znajduje się przy ul.
Krupniczej.
Ulicę Wojciecha Weissa, malarza i pedagoga, rektor Akademii Sztuk Pięknych
w Krakowie. Najbardziej znane dzieła to „Demon”, „Melancholik”, „Autoportret z maskami”
Ulicę Tadeusza Makowskiego, malarza, przedstawiciel szkoły paryskiej . Główne jego
dzieła to „Maskarada”, „Palacze fajek”, „Kapela dziecięca”
Na Salwatorze jest ulica Jacka Malczewskiego.
Jacek Malczewski był malarzem, symbolistą, uczeniem Jana Matejki. Twórcą obrazów
o zesłaniu Polaków na Syberię. Znane dzieła to „Wigilia na Syberii” , „Hamlet polski.
Portret Aleksandra Wielopolskiego”.
W okolicy Błoń krakowskich jest ulica Leona Wyczółkowskiego
Leon Wyczółkowski to malarz, grafik i rysownik, impresjonista jeden z czołowych
przedstawicieli Młodej Polski. Znane obrazy : „Orka na Ukrainie”, „Gra w krokieta”
Następnie przeszliśmy na plac Juliusza Kossaka.
Juliusz Kossak, najstarszy ze słynnego rodu Kossaków. Spoczywa na cmentarzu
Rakowickim w rodzinnym grobowcu. Był malarzem, rysownikiem. Pierwszym mistrzem
i doradcą Kossaka był Piotr Michałowski. Ulubionym tematem jego obrazów były konie.
Malował głównie akwarele. Jego najbardziej znanym dziełem jest „Portret księcia Józefa
Poniatowskiego”
W swojej „podróży” przenieśliśmy się na Olszę na ulicę Olgi Boznańskiej.
Olga Boznańska była malarką, portrecistą. Interesowała ją psychika postaci, nazywano ją
malarką ciszy. Najbardziej znane dzieła to; „Kwiaciarki”, „Dziewczynka z chryzantemami”
Kolejno odwiedziliśmy ulicę Gierymskich Aleksandra i Maksymiliana (okolice ul.
Bieżanowskiej). Maksymilian i Aleksander byli braćmi, żyli w XIX wieku. Obaj byli
malarzami, przedstawicielami realizmu. Maksymilian namalował między innymi obraz
„Pikieta powstańcza” Bardziej znany jest Aleksander, jego słynne obrazy to „Żydówka z
pomarańczami”, „Piaskarze”, „Trumna chłopa”
W okolicach Zakrzówka jest ulica Kacpra Bażanki
Kacper Bażanka to architekt baroku, działający głównie w Krakowie na początku XVIII
wieku .Autor projektów: kościoła misjonarzy na ul. Stradomskiej, Domku Loretańskiego,
kościoła Pijarów, części wieży zegarowej katedry na Wawelu. Wiele projektów wykonał dla
kościoła św. Piotra i Pawła przy ul. Grodzkiej: ogrodzenie z apostołami, ołtarz główny, W
tym kościele został pochowany w 1726 roku.
Podróż kończymy w centrum Krakowa na najbardziej znanym placu Jana Matejki
Jan Matejko, jeden z najwybitniejszych polskich malarzy. Rektor Szkoły Sztuk Pięknych.
Tworzył obrazy o tematyce historycznej, batalistycznej. Najsłynniejsze dzieła to;
„Bitwa pod Grunwaldem” , „Stańczyk”
Rodzinny dom artysty jest na ul. Floriańskiej, obecnie muzeum „Dom Matejki”
Bardzo dziękujemy Pani Adriannie Gajdziszewskiej za przygotowanie, specjalnie dla
naszego UTW bardzo ciekawego wykładu.
Anna Różycka