W dniu 3.03.2026r wysłuchaliśmy wykładu pani dr hab. Agnieszki Chłosty-Sikorskiej, profesor
UKEN w Krakowie. Temat wykładu – „Szlak kobiet w Krakowie – krakowianki”
„Szlak kobiet w Krakowie – krakowianki” to inicjatywa, której celem było przywrócenie
pamięci o wybitnych , odważnych kobietach, które miały ogromny wpływ na historię i rozwój
Krakowa.
Pomysłodawcą i głównym twórcą tego projektu jest nasza wykładowczyni.
„ Szlak kobiet w Krakowie”opracowany jest w formie wirtualnej trasy turystycznej.
Dla zainteresowanych wirtualnie można przejść szlakiem krakowianek, korzystając ze strony
https://www.krakow.pl
W ramach tego projektu zostały opracowane „spacerowniki” wraz z mapkami, które można
otworzyć w telefonie korzystając ze strony https://www.krakow.pl.
W spacerownikach przedstawione są wybitne kobiety- krakowianki, a na mapie zaznaczone
miejsca z nimi związane.
Jest to łatwe narzędzie do samodzielnego zwiedzania.
Przygotowane są już :
Szlak kobiet Krakowa- Stare Miasto
Szlak kobiet Krakowa- Kazimierz i Podgórze
Szlak kobiet Krakowa- Krowodrza
Szlak kobiet Krakowa- Nowa Huta
Szlak kobiet Krakowa- Salwator
Polecam skorzystać z wirtualnego zwiedzania. Można najpierw poczytać, a później przy okazji
pospacerować wyznaczonymi szlakami. Super inicjatywa, prosta nawet dla osób , które mają kłopot
z aplikacjami w telefonie.
Na wykładzie poznaliśmy wiele kobiet wybitnych, odważnych w swoich działaniach
reprezentujących różne dziedziny nauki , różne profesje , żyjących w XIX i XX wieku.
To między innymi:
Zofia Paluchowa – „Piękna Zośka” – modelka, pozowała znanym malarzom krakowskim , głównie
w stroju krakowskim.
Agnieszka Jałbrzykowska_- nauczycielka, prowadziła w Podgórzu pensję żeńską. Za krzewienie
oświaty była jako pierwsza kobieta uznana Honorową Obywatelką miasta Podgórza.
Kazimiera Bujwidowa – działaczka społeczna, dzięki jej staraniom na Uniwersytecie Jagielońskim
rozpoczęły studia pierwsze kobiety jako hospitantki.
Zofia Baltarowicz -Dzielińska , rzeźbiarka , jako pierwsza kobieta studiowała na Akademii Sztuk
Pięknych
Maria Dulębianka – malarka , pisarka, feministka ,pierwsza kobieta , kandydująca do Sejmu.
Helena Modrzejewska – aktorka , grająca w teatrach polskich i w USA ,współcześnie uznawana za
najwybitniejszą polska aktorkę
Malarki, wybitne artystki :Zofia Stryjeńska , Olga Boznańska
Magdalena Samozwaniec i Maria Pawlikowska -Jasnorzewska , poetki, pisarki córki Wojciecha
Kossaka.
Helena Rubinstein- kobieta przedsiębiorcza , która zbudowała wielkie światowe imperium w branży
kosmetycznej.
Sportsmenki związane z Krakowem:
Wanda Dubieńska – pierwsza polska olimpijka , uprawiała tenis, szermierkę , biegi narciarskie.
Helena Rakoczy – gimnastyczka , mistrzyni świata i medalistka olimpijska,
W latach pięćdziesiątych dla rozwoju Krakowa przysłużyły się :
Alina Fedorowiczowa – pedagog, działaczka na rzecz chorych dzieci, między innymi założyła
pierwsze szpitalne szkoły w Instytucie Pediatrii i Szpitalu im. S.Żeromskiego.
Marta Ingarden – inżynier architektury, wspólnie z mężem projektowana budynki w centrum Nowej
Huty.
Współczesne artystki, kobiety kultury: Ewa Demarczyk, Anna Szałapak, Kora (Olga Sipowicz).
Polki pełne prawa wyborcze uzyskały 28 listopada 1919r na podstawie dekretu Józefa
Piłsudskiego. Polska była jednym z pierwszych państw, które zrównały prawa kobiet i mężczyzn.
Już od 1919 roku do dziś kobiety zasiadają w ławach poselskich Sejmu i mają ogromny wpływ na
politykę państwową.
Międzynarodowy Dzień Kobiet został ustanowiony podczas Międzynarodowej Konferencji
Socjalistycznej Kobiet w Kopenhadze w 1910 r. Propozycję ustanowienia tego dnia złożyła
niemiecka socjalistka i feministka Clara Zetkin
Na całym świecie Dzień Kobiet obchodzony jest 8 marca, jako dzień uznania „zasług wszystkich
kobiet bez względu na podziały narodowościowe, etniczne, językowe, kulturowe, gospodarcze czy
polityczne”. Jest wyrazem poszanowania praw kobiet.
W Polsce w latach PRL-u , kobiety w zakładach pracy otrzymywały upominki ( goździka i
rajstopy)- symbol tamtych czasów. Do tej pory są instytucje , które kultywują tradycję
i w Dniu Kobiet pracownice otrzymują upominki.
Również nasi mężczyźni nie zapominają o naszym święcie, co jest bardzo miłe.
Bardzo dziękujemy Pani profesor za ciekawy, z odrobiną wspomnień wykład.
Anna Różycka