Szczegóły

Kategoria: Kronika

   Stambuł, znany z bogactwa historycznego i kulturowego, został założony w 660 r. p.n.e. przez Greków jako Bizancjum. W 330 r. n.e. cesarz Konstantyn I Wielki przenosi stolicę Cesarstwa Rzymskiego do Złotego Rogu i zmienia nazwę na Konstantynopol. Koleje losu sprawiły, że miasto w 1453 r. zostało zdobyte przez Turków pod wodzą Mehmeda II i stało się stolicą Imperium Osmańskiego. Mustafa Kemal doprowadził w 1923r. do zlikwidowania sułtanatu osmańskiego i proklamowania Republiki Tureckiej, stolicę przeniesiono ze Stambułu do Ankary, a Parlament nadał mu nazwisko Atatürk (Ojciec Turków). W mauzoleum gdzie jest pochowany widnieje data jego urodzin nie ma natomiast daty śmierci. Miasto oficjalnie nazwano Stambułem. Leży na 7 wzgórzach, dwóch kontynentach, nad Cieśniną Bosfor i morzem Marmara.

   Nasz prelegent podzielił się wrażeniami z pobytu w tym mieście na przełomie 2016/2017. Właśnie wtedy, 1 stycznia 2017r. doszło do krwawego zamachu podczas imprezy sylwestrowej w ekskluzywnym klubie Reina, gdzie napastnik w stroju św. Mikołaja otworzył ogień do uczestników zabawy. Zginęło 39 osób, a rannych zostało 70. Atmosferę tego czasu, poszukiwanie sprawcy, uruchomione służby - karetki, gwardia narodowa, wojsko, antyterroryści, policja to początek Nowego Roku 2017 roku w Stambule.

   Symbolem miasta jest Hagia Sophia, Kościół Mądrości Bożej. Jest potężną budowlą, powstałą za czasów cesarza Justyniana. Olbrzymia kopuła oparta na ścianach wydaje się nie mieć podpór; przez ok. 1000 lat była największym katolickim kościołem na świecie. Za czasów Imperium Osmańskiego został przerobiony na meczet, a od 1935 r. na muzeum. Po dojściu do władzy Reçepa Erdogana znów jest meczetem.

   Po drugiej stronie placu w XVII wieku wybudowano jakby dla ‘równowagi’ - Błękitny Meczet, który swój koloryt zawdzięcza materiałom użytym do budowy. Islam zakazuje stosowania personifikacji swojego Allaha, stąd przykłady kaligraficznych wersetów. Główna wnęka /nasz ołtarz/ zawsze wskazuje kierunek do Mekki, a główna kopuła i cztery półkopuły tworzą symbol tego, że jest 5 filarów islamu, a muzułmanin modli się także 5 x dziennie. Rangę obiektu pokazuje ilość minaretów oraz piękne, bogato zdobione kobierce, obowiązuje więc zdejmowanie butów przed wejściem. Wierni dokonują też dość starannych ablucji.

   P. Andrzej wspomniał również o domu, gdzie w 1855 r. zmarł nagle Adam Mickiewicz wysłany tu w ramach misji utworzenia legionów do walki z Rosją w czasie wojny krymskiej. Znajduje się tu dziś Muzeum Adama Mickiewicza.

Pozostałe słynne meczety, budowle i ciekawe miejsca:

- Meczet Sulejmana, dzieło słynnego architekta epoki osmańskiej – Sinana

- Bazylika św. Antoniego z 1906 roku gdzie przez 10 lat pełnił posługę religijną Jan XXIII, skąd został powołany do Rzymu. Obecnie to największy kościół katolicki w Turcji. Posługę pełnią księża włoscy, są też msze w j. polskim o godz.11.30

- Plac Taksim, jedno z najruchliwszych miejsc miasta, leży między centrami handlowymi i biurowymi na końcu ulicy Istiklal. Są to miejsca gdzie można spotkać artystów ulicznych, ciągi sklepów.

- Aleja Niepodległości, kultowa ulica gdzie mieszczą się ekskluzywne sklepy, słynny tramwaj.

- Most Galata słynie z nieprzeliczonej ilości wędkarzy; poniżej jest ciąg restauracji gdzie można skosztować miejscowych przysmaków, znakomitych serów owczych, kozich, różnorodnych słodkości - np. chałwy czy baklawy.

- Murale- najwięcej można spotkać w historycznej dzielnicach Fener i Balat. Przykłady to Frida Kahlo, Wirujący Derwisz, Zamknięte Usta - obrazujące aktualną sytuację polityczną czy Bycie Dziecięcą Panną Młodą/wschód Turcji/.

- Muzeum Transportu i Komunikacji z hitem- amerykańską łodzią podwodną, którą można zwiedzać.

- Cmentarz Ejupsultan z kolejką na strome wzgórze Pierre Loti gdzie na szczycie znajduje się najsłynniejsza restauracja z widokiem na Złoty Róg. Jest tu nagrobek Sinana - genialnego architekta i i setki różnorodnych nagrobków/niektóre dzieła sztuki/z kaligraficznymi napisami w języku arabskim i łacińskim. Na cmentarzu jest olbrzymia ilość kotów, mają swoje rewiry, są zadbane, dokarmiane przez mieszkańców, uznawane przez islam jako czyste zwierzęta. Powstał też film dokumentalny ”Kedi - sekretne życie kotów” nakręcony tu w 2016 roku, w którym patrzymy na miasto okiem tych czworonogów.

 - Meczet Sultan Eyup - gdzie można odbyć obowiązkową pielgrzymkę do Mekki bez wyjazdu, bo jest tu studnia ze świętym źródłem, a za ścianą złożono szczątki najbliższego przyjaciela Mahometa - Eyupa l-Ensari.

  Na koniec głos zabrała przyjaciółka Prezeski naszego stowarzyszenia mieszkająca w Stambule przez 30 lat. Jako obywatelka Turcji ma szersze spojrzenie na wiele zagadnień. Podkreśliła, że jest to miasto ogromnych kontrastów, wspaniałej historii, gdzie widoczne są wpływy kultury greckiej, rzymskiej, ormiańskiej. Doszło do krótkiej wymiany zdań na temat złożonej, trudnej sytuacji Kurdów - w odniesieniu do nich tytuł spotkania. Kurdowie to naród liczący ok. 35 mln osób zamieszkujący głównie region Kurdystan podzielony między Turcję, Iran, Irak i Syrię. Wszystkie te kraje nie zgadzają się na utworzenie samodzielnego państwa Kurdystan, dlatego jest to największy naród bez własnego państwa. Turcja eksterminuje Kurdów za przyzwoleniem USA i Rosji. Kontrowersje budzi jednak partyzantka kurdyjska. Dochodzi bowiem do pacyfikowania  arabskich wsi i zmuszania młodych chłopców do wstępowania w jej szeregi.

   Przybliżenie nam historii i współczesności tego magicznego, starożytnego miasta o bardzo odmiennej kulturze przyjęliśmy z zainteresowaniem i ciekawością. Dziękujemy serdecznie!

9.12.2025                                                                                                                                                                        Stanisława Błaut